สงครามตะวันออกกลางมีผลกระทบกับภาคเกษตรกรและความมั่นคงทางอาหารของไทยอย่างไร?

วิเคราะห์ข่าวเศรษฐกิจ

โดย…รศ.ดร.ชาตรี โสภณบรรณารักษ์

บรรณาธิการข่าวเศรษฐกิจ สำนักข่าว เอเซียมอร์นิ่ง

…สถานการณ์ “แม่ปุ๋ยขาดตลาด” ในปัจจุบัน (ข้อมูลล่าสุด ณ เดือนเมษายน 2569) ถือเป็นวิกฤตที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนการผลิตของเกษตรกรและความมั่นคงทางอาหารของไทย โดยมีประเด็นสำคัญดังนี้

1. สาเหตุหลักของวิกฤตปัญหาการขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ประเทศไทยพึ่งพาการนำเข้าปุ๋ยเคมีจากแถบตะวันออกกลางสูงถึง 40% เมื่อมีการปิดเส้นทางเดินเรือหรือความไม่สงบในภูมิภาคดังกล่าว จึงกระทบต่ออุปทานปุ๋ยในไทยและเอเชียอย่างรุนแรง

2. ต้นทุนพลังงานและสงครามยืดเยื้อ วิกฤตราคาน้ำมันและสงครามในต่างประเทศทำให้ต้นทุนการผลิตและค่าขนส่งพุ่งสูงขึ้น

3. การกักตุนสินค้า ผู้ค้ารายใหญ่บางส่วนอาจมีการกักตุนปุ๋ยสูตรสำคัญเพื่อรอปรับราคา ทำให้สินค้าในท้องตลาดหายากขึ้น

4. ผลกระทบสงครามตะวันออกกลางที่เกิดขึ้นทำให้ราคาปุ๋ยพุ่งสูง ราคาปุ๋ยยูเรีย (46-0-0) และแม่ปุ๋ยสูตรหลักอื่น ๆ ปรับตัวขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทำให้เกษตรกรแบกรับต้นทุนไม่ไหว

5. ความเสี่ยงต่อสต็อกสินค้า แม้ภาครัฐจะระบุว่ามีสต็อกพอใช้ถึงช่วงเดือนสิงหาคม แต่นักวิเคราะห์เตือนว่าสต็อกอาจเริ่มตึงตัวตั้งแต่เดือนเมษายน และจะส่งผลหนักในช่วงเดือนกันยายน

6. ราคาอาหารแพง เมื่อต้นทุนปุ๋ยเพิ่มขึ้น ราคาพืชผักและผลผลิตทางการเกษตรย่อมปรับตัวตาม ซึ่งอาจทำให้ราคาอาหารจานเดียวพุ่งสูงขึ้นถึง 80-120 บาทได้ในอนาคต

…แนวทางการรับมือสำหรับเกษตรกรใช้ปุ๋ยทางเลือก พิจารณาการใช้ปุ๋ยหมัก น้ำหมักชีวภาพ หรือปุ๋ยคอก เพื่อลดปริมาณการใช้ปุ๋ยเคมีปรับวิธีการใส่ปุ๋ย ใช้ปุ๋ยตามความต้องการของพืช (ปุ๋ยสั่งตัด) หรือแบ่งใส่ในปริมาณน้อยแต่บ่อยครั้งเพื่อลดการสูญเสียสำรองปุ๋ยตามความจำเป็น เกษตรกรบางส่วนเริ่มมีการสำรองปุ๋ยไว้ใช้ แต่ควรระวังเรื่องการกักตุนที่อาจทำให้ราคายิ่งสูงขึ้น

9 เมษายน 2569